‘Indrukwekkende sfeerbeschrijvingen en on-Nederlands gruwelijke details.’ Dat schreef de vakjury over Terugkeer van Michael Berg, het boek waarmee hij vorige week de Hebban Thrillerprijs 2026 won. De jury koos het boek uit een shortlist, die door een lezersjury van Hebban was samengesteld. Hebban.nl sprak de auteur over de prijs, terugkeren naar Zuid-Limburg en het schrijven van een serie.
‘Het was een warm bad, omdat ik Astrid nog ken van vroeger toen ik zelf bij de publieke omroep werkte,’ vertelt thrillerschrijver Michael Berg over het moment waarop hij hoorde dat zijn boek Terugkeer de Hebban Thrillerprijs 2026 had gewonnen. Stiekem wist hij het zelf al, hij moest immers aanschuiven bij Astrid Kersseboom in het NOS Radio 1 Journaal in de vroege ochtend van 12 mei. ‘Ik kreeg nog dezelfde dag allemaal enthousiaste reacties: van mijn uitgever natuurlijk, maar ook van allerlei mensen die het boek gelezen hadden en me vertelden dat ze het goed vonden. Dat is ook het bijzondere aan deze prijs: lezers bepalen de longlist en de shortlist, vervolgens kiest een vakjury de winnaar. Dat zoveel lezers ervoor gezorgd hebben dat ik op die shortlist kwam, dat is echt een cadeautje.’
Van Hebban-lezers krijgt Terugkeer, het eerste deel uit de trilogie ‘De Mergellandmoorden’, dik vier sterren. Vooral vanwege de spanning. Maar wat in recensies ook terugkomt, is waardering voor de locatie van het verhaal: Zuid-Limburg. Dat zich daar vervolgens de meest gruwelijke zaken afspelen mag de lezerspret niet drukken. ‘Mensen die hier wonen vinden het leuk dat ze de namen van hun dorp of straat tegenkomen in het boek,’ vertelt Berg. ‘Dat er zelfs een seriemoordenaar uit een van die dorpen komt, maakt dan niet meer uit. Al heb ik gehoord dat sommige vrouwen niet meer ’s avonds durven te fietsen over het weggetje waar Kelly wordt ontvoerd.’
Terug naar Limburg
Terugkeer begint namelijk met Kelly Senden, die na een gezellig avondje uit met vriendinnen van Voerendaal terug naar haar huis in Wijlre moet fietsen. Daar komt ze echter nooit aan, onderweg wordt ze klemgereden door een bestelbusje en door de bestuurder ontvoerd. Het perspectief wisselt naar de hoofdpersoon in deze thrillerserie: rechercheur Alex Nievelsteijn. Hij keert na jaren in Amsterdam te hebben gewoond terug naar Zuid-Limburg, om te ontsnappen aan een verleden dat hem blijft achtervolgen.
Net als de hoofdpersoon, keerde de auteur ook na jaren in Amsterdam te hebben gewoond terug naar Limburg. Al maakte Berg nog een tussenstop in Frankrijk. ‘Dus ik weet wel een beetje hoe Alex zich voelt,’ zegt hij. ‘Je moet jezelf opnieuw verhouden tot je geboortegrond. Je kan het dialect wel verstaan, maar niet spreken. In Amsterdam ben ik ook een stukje brutaler geworden. Dus je bent toch anders dan de mensen die hier al hun hele leven gewoond hebben.’
Niet alleen de auteur en zijn hoofdpersoon zijn veranderd, de streek en haar inwoners hebben door de jaren heen ook heel wat verandering meegemaakt. ‘Decennialang was dit gebied een mijnstreek,’ legt Berg uit. ‘Toen de mijnen gingen sluiten, moest de regio zich opnieuw uitvinden. Je merkt dat mensen hierdoor een optater hebben gekregen.’
Die geschiedenis krijgt een rol in het boek, net als de cultuur van Zuid-Limburg. En dan gaat het niet alleen over terrasjes en vlaai. ‘Slechte mensen wonen overal, maar hier is de corruptie net iets groter dan in de rest van het land. Veel mannen plakken iets te lang aan hun pluche vast. Dan is de kans wel groter dat je een keer over de schreef gaat.’ Bang dat sommige Limburgers hier aanstoot aan nemen is hij niet. ‘Sommige dingen zijn gewoon zo,’ zegt hij. ‘De soort mensen die in mijn boek voorkomen, die kan ik me heel goed voorstellen. Maar het blijft een roman.’
Limburgs landschap als personage
In Terugkeer speelt vooral het landschap van Zuid-Limburg een belangrijke rol. ‘Het landschap is een personage geworden,’ vertelt Berg. ‘Je leest er mijn eigen liefde voor de streek in terug. Tijdens het schrijven zag ik weer opnieuw hoe mooi het hier is. Alleen ziet Alex dat meestal niet. Die rijdt meer als een zombie door de regio, vanwege alle demonen in zijn hoofd. Maar ondertussen kan ik beschrijven hoe mooi het is. Dat vond ik een spannende tegenstelling.’
Waar veel andere schrijvers hun personages tot in de puntjes uitdenken, van karakter tot koelkastinhoud, heeft Berg alleen de grote lijnen uitgezet. ‘Net als ikzelf, moest Alex zich weer opnieuw leren verhouden tot de regio waarin hij opgroeide,’ vertelt de schrijver. ‘Maar dan heeft hij nog een dominante vader en een zusje met een verstandelijke beperking die hij te weinig ziet. Hij heeft niet veel vrienden, hij is echt een eenling en heeft de nodige issues. Dat was voor mij wel genoeg om te beginnen, ik ga tikken en dan ontstaat er iets.’
Niet vooruitdenken
Niet alleen de personages, maar ook een groot deel van de plot ontstaat bij Berg al schrijvende. ‘Ik kan niet vooruitdenken,’ zegt hij. ‘Je hebt mensen die met schaken meerdere stappen of zelfs een heel spel vooruit kunnen denken, maar dat geldt niet voor mij. Al ken ik wel de spelregels.’ Datzelfde geldt voor hem bij het schrijven: de plot staat vooraf alleen in grote lijnen vast. ‘Een verhaal komt ook al schrijvende tot stand. Als ik eenmaal bezig ben, dan zie ik de scènes voor mijn ogen gebeuren.’
En soms zijn die scènes gruwelijk bloederig en sadistisch. Denkt hij tijdens het schrijven na over wat zulke scènes teweeg kunnen brengen bij zijn lezers? ‘Er gebeuren gruwelijke dingen, die zijn nodig voor het verhaal,’ legt hij uit. ‘Zonder iets te verheerlijken, probeer ik in een zieke geest te kruipen. Dat is het interessante van schrijven, dat je ook die mensen probeert te begrijpen.’
Goede stem vinden
Gaan zitten en tikken, scènes die zich voor zijn ogen afspelen: de boeken van ‘De Mergellandmoorden’ lijken uit de lucht te komen vallen. Toch gaat niet het hele schrijfproces vanzelf. ‘Het was moeilijk om Alex een goede stem te geven,’ zegt Berg. ‘Ik heb veel met politiemensen gesproken en het grootste deel van hun werk is echt heel saai. Vooral bij een rechercheur, omdat alles volgens bepaalde procedures moet verlopen. Daarom moest ik van Alex iemand maken die buiten de lijntjes kan kleuren. Dat hij in een coldcaseteam belandt is niet bijster origineel, maar dat zorgde wel voor de mogelijkheid om hem aan de randen zijn eigen zaken te laten regelen.’
Toen Berg de stem van Alex eenmaal had gevonden, kon hij met vertrouwen verder schrijven aan de drie delen. Want dat het een trilogie zou worden, was dan weer wél vooraf bepaald. ‘Het persoonlijke verhaal van Alex loopt door de drie boeken,’ zegt Berg. ‘En in ieder boek werkt hij aan een andere coldcase. In Terugkeer is het de vermissing van de jonge moeder Kelly Senden, in het tweede deel Vergelding gaat het om een moord van een moeder-overste van vijftig jaar geleden, en in het derde deel Finale speelt de coldcase zich in Alex’ eigen familie af.’
Omdat hij niet eerder een trilogie schreef, wilde hij eerst alle drie de boeken geschreven hebben voordat het eerste deel zou verschijnen. Toch liep dat anders. ‘Mijn uitgever wilde op een zeker moment het eerste deel uitgeven, omdat ik al wat langer niets gepubliceerd had,’ vertelt hij. ‘”Straks denkt iedereen dat je dood bent,” had de uitgever gezegd. Dus ging ik er maar mee akkoord. Maar dat betekent dat ik nu nog zo’n twintigduizend woorden van het derde deel moet schrijven. Dat geeft wel druk, maar misschien is een beetje druk ook wel goed. Dat zorgt ervoor dat ik minder zit te lanterfanten en wijntjes drinken.’
Draadjes aan elkaar knopen
De trilogie is misschien nog niet compleet, maar er zit al een verfilming in de pijplijn. ‘De filmrechten zijn inderdaad verkocht,’ vertelt Berg. ‘Ze willen er een serie van maken, maar staan nog aan het begin van het project. Er worden nu allemaal plannen gemaakt, en daarna moet er financiering gezocht worden. Het is dus nog niet heel concreet, maar ik kijk vanaf de zijlijn mee. Ik sta namelijk niet te popelen een filmscript te schrijven, dat is een heel ander vak.’
Ondertussen werkt Berg stug door aan het laatste deel, maar wil hij nog niet uitweiden over wat daarna komt. ‘Ik ben al bijna vijf jaar met deze drie boeken bezig,’ zegt hij, ‘dus als alle draadjes aan elkaar geknoopt zijn in het laatste deel, ga ik eerst uitgebreid op vakantie.’
