De Zuid-Afrikaanse bestsellerauteur Deon Meyer is terug met een nieuwe thriller. In Skorpio gaan zijn vertrouwde personages Bennie Griessel en Vaughn Cupido weer op pad om het kwaad te bestrijden – zowel in de buitenwereld als in zichzelf. Hebban vroeg de thrillersensatie hoe zo’n nieuw boek tot stand komt, welke grote emoties daarbij komen kijken en hoe hij zijn verhalen tot in detail kloppend maakt.
Iedere drie jaar een nieuwe thriller: dat is de laatste jaren het tempo waarmee je boeken verschijnen. Kun je ons meenemen in wat er in die drie jaar gebeurt?
Het duurt sowieso lang om een boekidee te ontwikkelen. Vaak heb ik een idee, maar dat moet sudderen zodat er andere ideeën en verhaallijnen aan kunnen vastklinken. Als dat allemaal is bezonken, begin ik altijd met onderzoek. Ik lees veel, ik interview mensen die expert zijn in het veld dat ik wil verkennen. Als ik genoeg materiaal verzameld heb, moet ik creatieve keuzes gaan maken. De eerste grote beslissing is: waar begint het boek mee, wat gebeurt er in het eerste hoofdstuk?
Voor misdaadverhalen geldt het devies: begin laat, eindig vroeg. Dus je moet ín de spanning beginnen. Bijvoorbeeld bij een detective die bij een lijk staat. Als je het mysterie voor de lezer eenmaal hebt opgelost, moet je niet te lang doorgaan. Dus heb ik ook al snel een potentieel einde in mijn hoofd.
Ik heb alleen geen idee wat er in de drie- of vierhonderd pagina’s tussen het begin en einde gebeurt. Tijdens het schrijven blijf ik ook nog onderzoek doen, waardoor ik vaak een nieuw potentieel einde zie. Als dat einde beter past dan het einde dat ik eerder had bedacht, pas ik de verhaallijn daar meteen op aan.
Hoe ziet dit schrijfwerk er in de praktijk uit?
Ik probeer zeven dagen per week te schrijven, want momentum is belangrijk. Hoe meer en langer ik achter elkaar kan schrijven, en hoe langer ik in de realiteit van het verhaal blijf, hoe beter. Maar in de praktijk is dat moeilijk. Ik ben namelijk met veel meer dingen bezig dan alleen schrijven. Ik produceer ook films en series, ik ga op boektournee. Mijn vrouw en ik doen leuke dingen samen. En ik ben opa en wil graag tijd doorbrengen met mijn kinderen en kleinkinderen.
Dus iedere keer dat ik weer verder schrijf, moet ik opnieuw in die verhaalruimte terugkeren. Dat doe ik door te herschrijven wat ik de vorige dag heb geschreven, en daarna verder te schrijven. Als ik er wat langer tussenuit moet, dan ga ik één of twee hoofdstukken terug. Heb ik nog langer niet kunnen schrijven, dan begin ik helemaal van voren af aan.
Al moet ik zeggen dat het verhaal me nooit helemaal verlaat, vooral omdat ik vaker met dezelfde personages werk. Bij allerlei gebeurtenissen uit mijn eigen leven vraag ik me af wat Bennie Griessel in die situatie zou doen. Dat is een goede manier om je personages verder uit te diepen. Onbewust blijf je nadenken over je verhaal en eraan werken. Het is als een virus waar je maar niet van af komt.
Misschien krijg je ook gewoon maar geen genoeg van Bennie Griessel en Vaughn Cupido?
Soms wel hoor! Ik ben nu een heel ander boek aan het schrijven. Bennie en Vaughn zijn als broers. En soms heb je ook van je familie even een pauze nodig. Maar ook voor mijn eigen ontwikkeling als schrijver moet ik weleens een stapje terug doen. Je moet af en toe iets nieuws maken om andere ‘schrijfspieren’ te gebruiken en daarvan te leren.
Voor dit gesprek gaan we toch weer even bij Bennie Griessel en Vaughn Cupido langs. In Skorpio is een voormalige collega van hen het slachtoffer. Hoe heb je je ingeleefd om deze extra emotionele spanningslaag toe te voegen?
Vooral Vaughn was een goede vriend van Maarman, het slachtoffer. Omdat Vaughn nog niet eerder met rouw hoefde om te gaan, was dit voor mij een interessante ontwikkeling. Ik voel veel empathie voor hem en ik voelde zijn pijn. Hoe vreemd dat ook klinkt, die pijn kon ik gebruiken tijdens het schrijven. Schrijven is emotie: hoe meer je voelt, hoe beter.
Kunnen grote emoties zoals rouw ook niet verlammend werken?
Als ik Bennie zo’n groot verlies zou laten lijden, dan zou dat hem platleggen. Hij zou in zichzelf keren en erg slecht worden in zijn werk. Dat zou geen interessant verhaal opleveren voor de lezer. Daarom moet je als schrijver voorzichtig met zulke emoties omgaan.
Conflict is de bron van spanning, zeggen ze. Hoe groter het conflict, hoe groter de spanning. Maar als de spanning zo groot wordt dat het verhaal daar slechter van wordt, dan moet je als schrijver andere keuzes maken. Er zijn geen goede of slechte keuzes, maar de schrijver moet wel rekening houden met de gevolgen van die keuzes. Spanning moet het verhaal dienen.
In Skorpio is er weer volop spanning. De conflicten spelen op allerlei niveaus. Heb je je laten inspireren door de staat van de wereld, met allerlei oorlogen overal?
Nee, het idee voor dit verhaal is al zo’n vijftien jaar oud. Toen het WK voetbal in 2010 in Zuid-Afrika werd gehouden, kreeg ik het basisidee voor dit boek. Alleen kreeg ik het idee toen niet rond, omdat de technologie die ik nodig had voor het verhaal nog niet bestond. Inmiddels bestaat die technologie wel en ik hoopte dat het idee van toen nu wel zou werken.
Daar heb je vast eerst onderzoek naar moeten doen?
Het onderzoek voor dit boek was het moeilijkste dat ik ooit in mijn schrijverscarrière heb gedaan. Meestal interview ik mensen met veel kennis over het thema dat ik wil verkennen. In dit geval was het lastig om die mensen te vinden, omdat de meeste gespecialiseerd zijn in een deelgebied. Maar voor mij was het ook lastig om alles goed te begrijpen. En als ik het niet begrijp, dan kan ik het ook niet uitleggen aan de lezer. Een van de grootste uitdagingen is om het verhaal begrijpelijk te maken voor de lezer, zonder in te leveren op het tempo van het verhaal.
Had je niet beter technologie kunnen verzinnen, zodat je het verhaal vijftien jaar geleden al kon schrijven? Of werd het dan te veel sciencefiction?
Ik ben groot fan van sciencefiction, maar als je bekend bent als crimeschrijver dan kun je niet zomaar wisselen. Ik heb mijn hele leven hard gewerkt om een lezersschare op te bouwen en die lezers hebben bepaalde verwachtingen. Ik wil hen niet boos maken, haha. Maar het is ook zo dat mijn inkomen van schrijven afhangt. En als je daarmee je kinderen en kleinkinderen wil laten studeren, dan moet je goed nadenken voordat je iets nieuws gaat doen. Maar wie weet: ik ben nu achtenzestig, misschien ga ik op mijn zeventigste een heel ander genre schrijven.
Als je je beperkt tot crime, kun je dan wel je creativiteit genoeg kwijt?
Ik kan mijn creativiteit kwijt in andere projecten, zoals films en series. Soms schrijf ik een kort verhaal in een ander genre. En het boek dat ik nu aan het schrijven ben is zonder Bennie en Vaughn, dat is meer een combinatie van avontuur en misdaad. Dus ik heb totaal niet het gevoel dat mijn creativiteit onderdrukt wordt.
Je volgende boek wordt een avontuurlijk verhaal? Kun je daar al iets over prijsgeven?
Het gaat over stroperij, wat een groot probleem is in Zuid-Afrika. Neushoorns en leeuwen worden vermoord om hun hoorn of kop mee te nemen als trofee. Ik vind dat we er alles aan moeten doen om de natuur te beschermen, ik houd van de natuur in Zuid-Afrika. Mijn hoofdpersoon maakt dan ook deel uit van het anti-stoperijteam. Er zit veel avontuur en actie in dit boek.
In Skorpio zit toch ook al veel actie. Had je een actiescène die je het leukst vond om te schrijven?
Ik hou eigenlijk van alle actiescènes. Ik vind ze makkelijker om te schrijven. Er is weinig dialoog en je ziet de scène voor je ogen gebeuren. Het leukste vond ik de actie vanaf het moment dat Griessel beseft wat er al die tijd aan de hand is. Het tempo is heel hoog. Dat is ook het soort boeken dat ik zelf graag lees.
Heb je een voorbeeld van een van je favoriete actiethrillers?
De dag van de Jakhals van Frederick Forsyth. Er zit heel veel actie in, de spanning is altijd superhoog. Als je dit boek nog niet kent, zou je die echt eens moeten lezen.
En de fans van Bennie en Vaughn, kun je die al geruststellen dat er een nieuw boek met hen komt?
Zeker, ik heb al een nieuw idee. Ik ga in juli beginnen met schrijven. In het Afrikaans zal dat boek eind volgend jaar uitkomen.
